ارتودنسی

Orthodontics که نام فارسی اش ارتودنسی میباشد،در دندان پزشکی بعنوا رشته ای تخصصی حساب میشود و در واقع از مهم ترین رشته ها هم است.مرتب نبودن دندان ها،وجود دندان اضافی در دهان،ایجاد فاصله میان دندان ها،نداشتن دندان و … از موردهایی هستند که ارتودنسی مربوط میباشند و تشخیص آن ها تونسط متخصص این کار صورت میگیرد.

وقتی دستگاه ارتودنسی را در دهان کسی می‌بینید، چه فکری می‌کنید؟ اگر شما هم مانند شرکت‌های بیمه گمان می‌کنید هدف از ارتودنسی فقط زیبایی دندان هاست، سخت اشتباه می‌کنید، چرا که ارتودنسی روش درمانی مهمی برای رفع ناهنجاری‌های فک، دندان و البته مرتب کردن دندان‌های نامنظم است.

علم تصحیح روابط نامناسب فک و دندان و جفت و ردیف کردن دندان‌های نامنظم است.

این روش به قدری اهمیت دارد که پیشینه استفاده از آن به سال‌های 400 تا 500 قبل از میلاد به دوران بقراط و ارسطو باز می‌گردد و از سال 1700 میلادی، استفاده از این روش با تحولات چشمگیری مواجه بوده است.

با توجه به رواج این روش، از دکتر سیدوحید نکته‌دان، دندانپزشک و جراح دهان پرسیده‌ایم، کدام گروه‌های سنی از این روش می‌توانند استفاده کنند و شرایط لازم انجام این کار چیست‌؟

دکتر نکته‌دان، انجام ارتودنسی را با توجه به وضعیت فک یا نحوه چینش دندان‌ها برای برخی افراد ضروری می‌داند و می‌گوید: دندان‌های نامنظم باعث بروز مشکلات لثه، گیرکردن غذا در دندان و مشکلات گوارشی می‌شود. استفاده از این روش با هدف زیبایی نیز حق هر کسی است و افرادی که مشکلات فک یا دندان ندارند، در صورت تمایل می‌توانند از ارتودنسی استفاده کنند.

وی ادامه می‌دهد: بررسی‌ها نشان می‌دهد ظاهر بد دندان‌ها و نامنظم بودن آنها بر اعتماد به نفس فرد تاثیر دارد. منظم و زیبا بودن دندان‌ها به بهبود و افزایش موقعیت اجتماعی فرد کمک قابل توجهی می‌کند.

سن ارتودنسی برای دخترها و پسرها

به گفته دکتر نکته‌دان، این روش درمانی برای همه گروه‌های سنی هفت تا 70‌ساله کاربرد دارد. براساس اعلام انجمن متخصصان ارتودنسی آمریکا، با توجه به این که هفت سالگی سن پیشگیری اولیه است، بنابراین اولین معاینات ارتودنسی در این سن باید شروع شود چون همه دندان‌های شیری و تعداد کمی از دندان‌ها ی دائمی در دهان وجود دارند و امکان ارزیابی سایز، موقعیت دندان‌ها، فضای مورد نیاز دهان در آینده و ناهنجاری فک وجود دارد.

وی ادامه می‌دهد: در صورت وجود ناهنجاری فک، درمان باید همان هفت سالگی انجام شود، چون بافت‌های استخوانی صورت نرم و در حال رشد هستند و ارتودنسی راحت‌تر وساده‌تر انجام می‌شود، اما اگر مشکل فقط بی‌نظمی دندان باشد، بهتر است درمان تا زمان رویش کامل دندان‌ها و 12 سالگی به تعویق بیفتد.

این دندانپزشک زمان درمان را متناسب با نوع ناهنجاری متفاوت عنوان می‌کند و می‌گوید: سن شروع ارتودنسی پیشرفته بر اساس سن بلوغ، برای دخترها قبل از 13 سالگی و پسرها قبل از 15سالگی است، چون اسکلت صورت و بدن تا قبل از این سن جهش رشدی دارند. بهترین زمان برای رفع مشکل کوچکی و عقب بودن فک پایین، 9 تا 10 سالگی است، اما اگر مشکل مربوط به عقب بودن فک بالا باشد، بهترین زمان درمان هفت تا هشت سالگی است.

دکتر نکته‌دان با بیان این که ارتودنسی متحرک باید روزانه 22 تا 23 ساعت استفاده شود، تأکید می‌کند: بر اساس ثابت یا متحرک بودن ارتودنسی، سن فرد و میزان ناهنجاری، حداقل و حداکثر زمان مورد نیاز برای ارتودنسی 12 تا 30 ماه است. در درمان‌های اشتباه، گاه افراد 48ماه ارتودنسی دارند.

عوارض ارتودنسی

حتی موثرترین و مفیدترین کارها را اگر اشتباه انجام بدهیم، نمی‌توانیم انتظار نتیجه درست داشته باشیم. این موضوع درباره استفاده از دستگاه‌های ارتودنسی نیز صدق می‌کند.

دکتر نکته‌دان، مشکلات لثه و پوسیدگی دندان را از عوارض استفاده از این روش عنوان می‌کند و می‌گوید: ارتودنسی دو نوع ثابت و متحرک دارد. در دستگاه‌هایی که باعث حرکت دندان‌ها می‌شوند، اگر بهداشت دهان بخوبی انجام نشود، به دلیل گیرکردن غذا دندان‌ها دچار پوسیدگی می‌شوند.

وی تأکید می‌کند: ارتودنسی به صورت مستقیم باعث پوسیدگی و مشکلات لثه نمی‌شود، بلکه کم توجهی بیمار به بهداشت دهان ودندان عارضه‌ساز می‌شود.

این دندانپزشک با بیان این که ارتودنسی روی بافت‌های نرم اطراف دندان‌ها اعم از لب، گونه و زبان تاثیر می‌گذارد، می‌گوید: همان‌گونه که این بافت‌ها روی موقعیت دندان تاثیر می‌گذارند، دندان‌ها نیز در فرم آنها اثرگذار هستند، به گونه‌ای که لب‌ها می‌توانند دندان‌ها را به داخل هل بدهند.

وی ادامه می‌دهد: هر چقدر پوشش لب‌ها روی دندان‌ها بیشتر باشد و بافت عضلانی لب‌ها قوی‌تر یا لب‌ها کلفت‌تر باشند، دندان‌ها کمتر دیده می‌شوند و امکان حرکت رو به جلوی دندان یا دیده‌شدنشان کمتر می‌شود. در فردی که وضعیت دندان و لب‌ها استاندارد است، وقتی فرد می‌خندد، حداکثر دو تا سه میلی‌متر از لثه‌ها باید دیده شود.

دکتر نکته دان می‌گوید: کسی که دندان‌ها یا فکش جلوتر است، طول بیشتری از دندان‌هایش دیده می‌شود یا برعکس وقتی دندان‌ها عقب باشند، این فرض را به وجود می‌آورد که گویا فرد دندان ندارد که با ارتودنسی و اصلاح فرم فک، وضعیت لب‌ها طبیعی می‌شود.

ضرورت ارتودنسی بعد از عمل بینی

با توجه به رابطه دندان با بافت‌های نرم، دکتر نکته دان در پاسخ این پرسش که انجام ارتودنسی برای افرادی که بینی خود را جراحی کرده‌اند، مشکلی ایجاد نمی‌کند، می‌گوید: ضروری است ارتودنسی قبل از جراحی بینی انجام شود، چرا که ارتودنسی باعث تغییر موقعیت دندان‌ها و قسمت قدامی فک بالا می‌شود. چون قسمت قدامی فک بالا، ریشه بینی را تشکیل می‌دهد اگر دندان‌های مریض عقب یا جلو شود، قاعده بینی به هم می‌ریزد.

وی ادامه می‌دهد: این کار روی گونه‌ها تاثیر چندانی ندارد، ولی اگر دندان‌های خلفی مریض کشیده شود یا تغییر موقعیت دندان‌ها خیلی شدید باشد، لپ مریض پرتر یا خالی تر دیده می‌شود.

نحوه تشخیص نیاز فرد به ارتودنسی

ارتودنسی صرفا به خاطر کج بودن یک دندان کوچک یا تفکر فرد درباره زشتی آن نباید انجام شود.ضرورت انجام این کاررا متخصصان ارتودنسی تشخیص می‌دهند.ارتودنسی نه براساس ظاهر دندان بلکه با معاینه دقیق و کامل فک و دندان از طریق قالب‌گیری دندان‌ها، ارزیابی سایز آنها از روی قالب و انجام رادیوگرافی امکانپذیر است.

ضرورت پایداری درمان

دوران بعد از درمان، یکی از مشکلاتی است که دندانپزشکان در رابطه با ارتودنسی مواجه هستند.اگر فرد مراقبت‌های پزشک را رعایت نکند، ممکن است بعد از گذشت مدت مثلا سه سال، فرم دهان یا فک به حالت قبل از درمان بازگردد. در این صورت صفر تا صد مراحل درمان باید مجددا انجام شود. به همین دلیل عمل کردن به مراقبت‌های بعد از درمان به منظور پایداری وضعیت دندان‌ها بسیار ضروری است.

مراقبت در دوران ارتودنسی

غذاها و میوه‌های سخت مانند بلال، ذرت بو داده، ته‌دیگ، چیپس، آجیل، سیب، هویج و گلابی می‌توانند باعث آسیب به دستگاه‌ ارتودنسی شوند.آنها را به قطعات کوچک‌تر تقسیم کنید و سپس بخورید. بعد از مصرف شیرینی و شکلات، دندان‌هایتان را تمیز کنید. هنگام ورزش نیز در صورت لزوم از محافظ مخصوص دهان استفاده کنید.

منبع : جام جم آنلاین