مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین

برای اینکه بتوانید بیماری سندروم متابولیک را درمان کنید، ابتدا باید شیوه ی زندگی و رژیم غذایی خود را تغییر دهید. این تغییرات در شیوه زندگی می تواند شامل ترک سیگار و کاهش مصرف چربی و تلاش برای رسیدن به  وزن مناسب باشد. با دکتر سلام همراه باشید.

دكتر سلطانعلی محبوب و ایوا اورنگی

در سال 1998، Reaven، مجموعه‌ای از ریسك فاكتورها را كه اغلب به صورت یك اختلال ظاهر می‌شوند، تحت عنوان سندرم X توصیف كرد. این سندرم به طور همزمان نشانه‌هایی چون پرفشاری خون، عدم تحمل گلوكز، سطوح بالای تری‌گلیسیرید و سطوح پایین لیپوپروتئین با دانسیته بالا (HDL) دارد و چون مقاومت انسولینی مهم‌ترین اختلال این سندرم به شمار می‌رود.

اصطلاح سندرم مقاومت انسولینی نیز برای تعریف این ریسك فاكتورها به كار برده می‌شود؛ ولی از آنجا كه اختلالات متابولیكی دیگری از جمله چاقی (به ویژه چاقی شكم)، سطوح بالای آپولیپوپروتئین B، سطوح بالای لیپوپروتئین با دانسیته پایین (LDL)، اختلال در فیبرینولیز و انعقاد خون نیز با این سندرم مرتبط هستند و از طرفی گزارش اخیر برنامه آموزش ملی كلسترول اهمیت كنترل این سندرم را در پیشگیری از بیماری‌های قلبی – عروقی نشان داده، لذا اصطلاح «سندرم متابولیك» برای این مجموعه از ریسك فاكتورهای متابولیك به كار برده شده است تا در واقع از كاربرد اصطلاح مقاومت انسولینی به عنوان تنها ریسك فاكتور مرتبط اجتناب شود.

شیوع این سندرم متابولیك روز به روز در حال افزایش است و امروزه حدود 25 درصد مردم دنیا به این سندرم مبتلا هستند كه حدود 10-5 درصد آنها دیابت نوع 2 دارند.

سندرم متابولیك در چند سال گذشته توجه زیادی را به خود جلب كرده است. این سندرم كه به صورت مجموعه‌ای از ریسك فاكتورهای مرتبط با منشاء متابولیكی است، می‌تواند موجب تقویت یا افزایش مستقیم بیماری‌های آترواسكلروتیك و قلبی – عروقی شود.

قدم اول در پیشگیری و درمان سندرم متابولیك تغییر در شیوه زندگی به منظور رسیدن به وزن مناسب، كاهش مصرف چربی، ترك سیگار و در برخی افراد پیروی از رژیم كاهش دهنده چربی خون است. گام بعدی، تامین ریزمغذی‌ها و ویتامین‌هایی است كه در تنظیم متابولیسم درشت‌مغذی‌ها (كربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها و چربی‌ها) شركت دارند.

نظر به اینكه نقش تغذیه و رژیم غذایی در پیشگیری و درمان این ناهنجاری‌های متابولیك انكارناپذیر است، در این مقاله ابتدا معیارهای بالینی تشخیص سندرم متابولیك و عوامل موثر بر آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم، سپس به روش‌های كنترل ریسك فاكتورهای این سندرم می‌پردازیم.

در مرحله سوم نقش مكمل‌های غذایی را در رابطه با این ناهنجاری‌های متابولیك به بحث خواهیم گذاشت و در خاتمه توصیه‌های تغذیه‌ای برای بیماران مبتلا به سندرم متابولیك خواهیم داشت.

معیارهای بالینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك:

مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین

حداقل سه بخش مرتبط به مقوله سلامت، ابزارهای عملی برای تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك را ارائه كرده‌اند كه در اینجا به آنها اشاره می‌شود:

1- معیارهای بالینی گزارش سوم برنامه آموزش ملی كلسترول (ACPATP III)

چاقی شكم مردان بیشتر از 120 سانتی‌متر

زنان بیشتر از 88 سانتی‌متر

تری‌گلیسیرید پلاسما   بیشتر از mg/dl150  (بیشتر از mmol/L 7/1)

HDL-Cمردان كمتر از mg/dl 40  (كمتر از mmol/L 1)

زنان كمتر از mg/dl 50  (كمتر از mmol/L 3/1)

فشارخون بیشتر از 90/130 میلی‌متر جیوه

گلوكز ناشتا  بیشتر از mg/dl 130

2- معیارهای بالینی سازمان جهانی بهداشت (WHO)

مقاومت انسولینی كه به وسیله یكی از معیارهای زیر تشخیص داده می‌شود:

الف- دیابت نوع 2

ب- عدم تحمل گلوكز

علاوه بر دو مورد بالا معیارهای زیر را نیز باید مد نظر قرار داد:

فشارخون بالا  بیشتر از 90/140 میلی‌‌متر جیوه

تری‌گلیسیرید پلاسما    بیشتر از mg/dl 150 (بیشتر از mmol/L 7/1)

HDL-Cمردان كمتر از mg/dl 35

زنان كمتر از mg/dl 39

BMIبیشتر از kg/m2 30

نسبت دور كمر به باسن  بزرگ‌تر از 0/90 در مردان ، بزرگ‌تر از 0/85 در زنان

شواهد كافی نشان داده در افرادی كه فعالیت فیزیكی آنها كم است، تنظیم گلوكز خون به وسیله انسولین، كمتر و ریسك بیماری‌های قلبی – عروقی بالاتر است.

میزان دفع ادراری آلبومین  بیشتر از Ug/min 20

نسبت آلبومین/كره‌آتین  بیشتر از mg/g 30

مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین

3- معیارهای بالینی AACE

اضافه وزن/چاقی BMI بیشتر از kg/m2 25

تری‌گلیسیرید  بیشتر از mg/dl 150  (mmol/L 1/7)

HDL-C كلسترول مردان كمتر از mg/dl 40   (mmol/L 0/1)

زنان كمتر از mg/dl50  (mmol/L 1/3)

فشارخون بالا  بیشتر از130/85 میلی‌متر جیوه

گلوكز ذو ساعت پس از غذا بیشتر از mg/dl 140

گلوكز ناشتا mg/dl 110/126

ریسك فاكتورهای دیگر تاریخچه فامیلی دیابت نوع 2، پرفشاری خون، بیماری عروق قلبی، سندرم پلی‌كیستیك، شیوه زندگی بدون تحرك، سن بالا، گروه‌های قومی (نژادی) با خطر بالای دیابت تیپ 2 در برنامه NCEP ATP III هنگامی كه سه ویژگی از پنج ویژگی وجود داشته باشد.

دلیل بر وجود سندرم متابولیك است و این تنها راهنمایی است كه دور كمر را برای بیان میزان چاقی و تجمع چربی در نظر می‌گیرد. در این راهنما معیار حتمی مقاومت انسولینی لازم نیست؛ در حالی كه در راهنمای WHO مقاومت انسولینی به عنوان جزئی از تشخیص سندرم متابولیك در نظر گرفته می‌شود و علاوه بر آن، دو ریسك فاكتور دیگر برای تشخیص این سندرم مورد نیاز است.

معیارهای AACE حد واسط راهنماهای WHO و NCEP می‌باشد. هر دو راهنمای AACE و WHO شامل اندازه‌گیری مقاومت انسولینی هستند كه از طریق ارزیابی‌های بالینی معمول انجام می‌گیرند.

در این دو راهنما مقادیر تست عدم تحمل گلوكز خوراكی در بین ریسك فاكتورهای سندرم متابولیك قرار می‌گیرد. اگرچه این اندازه‌گیری‌ها اطلاعات بیشتری را ارائه می‌دهند، وقت و هزینه بیشتری نیز در كارهای كلینیكی صرف می‌كنند، بنابراین راهنمای NCEP ATP III مناسب‌تر است.

براساس این تعاریف، شیوع وضعیت در جوامع مختلف برآورد می‌شود. به عنوان مثال براساس تعریف NCEP ATP، شیوع سندرم متابولیك در افراد بزرگسال آمریكایی 22 درصد است كه این میزان با افزایش سن (بالای 60 سال)، در زنان و مردان به 45 درصد می‌رسد.

مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین   مقاومت انسولینی لیپوپروتئین كربوهیدرات‌های كمپلكس غلظت انسولین عوامل موثر بر مقاومت انسولین عوامل ژنتیكی سندرم مقاومت انسولینی سندرم متابولیك سندرم پلی‌كیستیك سندرم پرفشاری خون حساسیت انسولینی تشخیص بیماران مبتلا به سندرم متابولیك بیماری عروق قلبی اختلالات متابولیكی آپولیپوپروتئین

عوامل موثر بر مقاومت انسولینی

عوامل متعددی در كاهش حساسیت انسولینی دخیل هستند. مطالعات نشان داده‌اند كه ارتباط مثبتی بین توده چربی بدن، غلظت انسولین ناشتا و پس از غذا و حساسیت انسولینی بدن وجود دارد. عوامل موثر در این زمینه را می‌توان به شرح زیر خلاصه نمود:

1- فعالیت فیزیكی:

شواهد كافی نشان داده در افرادی كه فعالیت فیزیكی آنها كم است، تنظیم گلوكز خون به وسیله انسولین، كمتر و ریسك بیماری‌های قلبی – عروقی بالاتر است. در این افراد عملكرد انسولین با تمرین‌های ورزشی افزایش یافته و تقویت می‌‌شود.

2- عوامل ژنتیكی:

بین افراد سالم از نظر حساسیت انسولینی تفاوت‌هایی وجود دارد. بعضی محققان نیز عقیده دارند كه تقریبا 25 درصد از افراد طبیعی دارای مقاومت انسولینی هستند.

عوامل ژنتیكی در حساسیت انسولینی افراد تأثیرگذار است و به صورت ویژگی‌های فامیلی وجود دارد.

3- عامل رژیم غذایی:

رژیم‌های غذایی غنی از كربوهیدرات‌های ساده، موجب مقاومت انسولینی و سطوح پایین HDL كلسترول و برعكس، رژیم‌های غذایی حاوی مقادیر بالای كربوهیدرات‌های كمپلكس و فیبرها سبب حساسیت انسولینی می‌شوند.

رژیم‌های غذایی با مقادیر چربی‌های اشباع بالا نیز، هم در انسان‌ و هم در مدل‌های حیوانی، با مقاومت انسولینی همراه می‌باشند.

هر سه این عوامل به طور قطع در پیشرفت چاقی موثرند. عوامل ژنتیكی از عوامل مهم تعیین‌كننده توده چربی بدن به حساب می‌آیند. فعالیت فیزیكی كم و رژیم‌های غذایی پر انرژی و چرب نیز به طور آشكاری با اضافه وزن در ارتباط هستند.

در نتیجه، می‌توان گفت چاقی یكی از دلایل مهم سندرم متابولیك و به طور معنی‌داری با مقاومت انسولینی مرتبط است. در قسمت دوم این مقاله روش‌های كنترل ریسك فاكتورهای سندرم متابولیك را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

زندگی آنلاین

5 1000
ارسال شده در 27 خرداد 1396 توسط با موضوع بیماری ها

پیشنهاد سردبیر

  • برای درمان موهای خشک چکار باید بکنیم
  • دندان هایی سفید با استفاده از نمک
  • هموفیلی (Hemophilia) و اختالالت خونريزی دهنده
  • با 5 ورزش عضلات سه سر بازو را تقویت کنید
  • عکس مزار عباس کیارستمی در لواسان
  • بررسی مشکلات بدن با نگاه به چشمها
  • علاقه به نوشیدنی های کافئین دار چگونه پدید می آید
  • درباره کالری فندق چه میدانید ؟
  • محبوبترین ها

  • واقعیت هایی در مورد آب نارگیل
  • چرا مردمان آمریکایی به خوردن بادام علاقمندند؟
  • بدون اینکه رژیم غذایی داشته باشید ، وزن کم کنید
  • آیا حذف نان و برنج از رژِیم غذایی درست است
  • شگفت انگیرترین ویژگی ویتامین C
  • مهار سکته با این راهکارآسان
  • همه مواد مفید را برای لاغر شدن بخورید
  • با عادت های خوب غذا خوردن بیشتر آشنا شویم
  • رپورتاژ

  • هایفو HIFU – لیفت صورت بدون جراحى
  • خدمات دندانپزشکی زیبایی و ترمیمی دکتر نوروزعلی
  • دندانپزشکی زیبایی و ایمپلنت
  • کلینیک پیشرفته دندانپزشکی دیبا
  • مرکز دندانپزشکی لوتوس
  • الو دکتر

    تلگرام دکتر سلام
    دندانپزشکی دکترسلام

    درباره ی دکتر سلام

    مجله پزشکی دکتر سلام (hiDoctor.ir) در تاریخ دوم اسفند ماه سال ۱۳۹۰ آغاز به کار کرد. در حال حاضر سایت دکتر سلام با بیش از ۱۰۰ پزشک و متخصص، مترجم، کارمند و کسانی که در رشته های مرتبط هستند در حال همکاری است.

    خبرنامه

    با عضویت در خبرنامه ی دکتر سلام از آخرین مطالب و مقالات پزشکی و سلامتی با خبر شوید
    کلیه حقوق محفوظ و متعلق به مجله پزشکی دکتر سلام است بازنشر مطالب فقط با ذکر لینک مستقیم مجاز است همکاری با ما