موضوعات

مقاله ی جامع تب | همه چیز در مورد تب

خلاصه ای در مورد تب:

تب از علائم بیماری بوده و حالتی است که در آن دمای بدن جانوران خون‌گرم از مقدار طبیعی آن بیش‌تر شده و نقطه ثبت دمایی در مغز (set-point) جابجا می‌شود. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در برابر عوامل بیماری‌زا است و گاهی نیز پاسخ دمایی دستگاه ایمنی بدن نسبت به عفونت‌های داخلی تلقی می‌شود. در واقع گرمای حاصل از تب مانع از رشد بسیاری از میکروب‌ها می‌شود. در انسان که دمای متوسط طبیعی بدن ‎۳۷°C است، دمای برابر یا بیش‌تر از ‎۳۸°C (در حالت استراحت) تب محسوب می‌شود. تب بیش از ‎۴۰°C تهدید بزرگی برای جان انسان محسوب می‌شود، چرا که عملکرد آنزیم‌ها و سایر پروتئین‌های بدن را دچار اختلال می‌کند. به تب ‎۳۷٫۵°C تا ‎۳۷٫۹°C تب خفیف گفته می‌شود. ذکر گردید که تب باعث اختلال در فعالیت آنزیمهای بدن می‌شود، آنزیمها کاتالیزور یا کاتالیزگرهاییهستند که در واکنش‌های زیستی و بیولوژیکی حیاتی درون سلول و در بدن مؤثرند. چون این آنزیم‌ها در دمای معینی فعالیت دارند و در دمای بالا از بین می‌روند، تب بالا با از بین بردن این آنزیم‌ها، در واکنش‌های زیستی بدن اختلال ایجاد می‌کند. تشنج از نتایج تب بالاست.

انواع تب:

الگوهای روزانه اندازه‌گیری شده تب:

الگوهای روزانه اندازه‌گیری شده تب

a) تب ممتد (کانتینوس) b) تب زمانی با افزایش و کاهش سریع c) تب متناوب موجی(رمیتتنت) d) تب متناوب متقاطع(اینترمیتنت) e) تب موجی(سینوسی) f) تب عود کننده

الگوی وضعیت لحظه‌ای تب در تشخیص پزشکی بسیار مهم است.

  • نمودار A : تب ممتد و مداوم(Continuous fever) که بتدریج بالا رفته و مدت چند روز به حالت ثابت مانده و بیشتر از ۱ درجه تغییری ندارد و بتدریج افت می‌کند. از بیماری‌های منجر به این نوع تب می‌توان به سینه پهلو(پنومونی)٬ تب تیفوئید٬ عفونت مجاری ادرار٬ تیفوس و تب مالتاشاره نمود.
  • نمودار B : از نوع اول با سرعت بیشتر در رسیدن به دمای بالا یا پایین.
  • نمودار C : تب متناوب موجی (Remittent fever) که در طول بیماری دمای بدن پیوسته بالا می‌ماند اما شدت آن بصورت موجی و منظم کم و زیاد (بیشتر از ۱ درجه) می‌شود. بیماری‌های دارای این نوع تب اندوکاردیت (التهاب عفونی درون شامه) قلب
  • نمودار D : تب متناوب بهبود شونده یا متقاطع(Intermittent fever) در بیمار بصورت متناوب و موجی رخ داده ولی در یک دوره زمانی منظم تب قطع شده و دوباره دمای بدن بالا می‌رود. از بیماری‌های دارای این تب مالاریا٬ سپتیسمی و تب سیاه نمونه‌های بارز هستند.
  • نمودار E : همان تب سینوسی از نوع متناوب بهبود شونده(نوع پیشین) ولی سرعت تغییرات دمایی در بیمار کندتر است.
  • نمودار F : تب عود کننده در بیماری لنفوم هوچکین دیده می‌شود و در آن در یک دوره زمانی(مثلا دو هفته) در بیمار بطور متناوب تب و بهبود با سرعت زیاد در تغییر دما(به شیب منحنی توجه شود) دیده می‌شود.

اندازه‌گیری دمای بدن

دمای بدن با دماسنج طبی اندازه‌گیری می‌شود. دمای بدن می‌تواند از راه دهان (زیر زبان)،مقعد (دقیق‌ترین شیوه؛ که برای نوزادان و کودکان خردسال استفاده می‌شود)، زیر بغل و یاپردهٔ گوش (از طریق اندازه‌گیری اشعه‌های فروسرخ) انجام گیرد.

دمای به دست آمده از طریق دهان و زیر بغل نسبت به دمای به دست آمده از طریق مقعد پایین‌تر هستند (تفاوتی برابر ‎۰٫۵°C برای اندازه‌گیری از طریق دهان؛ ‎۰٫۸°C از طریق زیر بغل)؛ بنابراین این تفاوت باید به هنگام اندازه‌گیری میزان تب مورد توجه قرار گیرد.

دمای طبیعی بدن انسان که از راه دهان و در حالت استراحت اندازه‌گیری شود برابر است با ۰٫۷±۳۶٫۸ درجهٔ سلسیوس. به این ترتیب هر دمایی که از طریق دهان اندازه‌گیری شود و بین ۳۶٫۱ و ۳۷٫۵ باشد طبیعی است.

دماسنج کنترل تب

دماسنج طبی نشانگر تب ‎۳۸٫۵°C

با این وجود، موارد بسیاری هستند که در تغییر دمای بدن نقش دارند؛ و باید هنگام اندازه‌گیری مورد توجه قرار گیرند. سن، لباس‌های فرد، دمای اتاق و ساعات مختلف در طول روز در دمای بدن تغیر می‌گذارند. دمای بدن در طول شبانه‌روز به طور طبیعی تغییر می‌کند. کمترین دمای بدن در حدود ساعت ۴ صبح، و بیش‌ترین دما حدود ساعت ۱۸ می‌باشد (البته به شرط این که عادت فرد این باشد که در روز بیدار باشد و در شب بخوابد). به این ترتیب، دمای ۳۷٫۵ درجهٔ سلسیوس که از طریق دهان و به هنگام عصر گرفته شده باشد، الزاماً تب نیست؛ در حالی که همین دما صبحگاه تب محسوب می‌شود.

به هنگام اندازه‌گیری دمای بدن از طریق دهان باید در نظر داشت که خوردن، نوشیدن و سیگار کشیدن حداقل 20 دقیقه قبل از اندازه‌گیری موجب تغییر دمای دهان می‌شود. دمای بدن پس از صرف غذا افزایش می‌یابد.

نکتهٔ دیگر این است دمای طبیعی افراد نسبت به یک‌دیگر، و حتی نسبت به روزهای مختلف متغیر است. در زن‌ها دمای بدن با توجه به چرخهٔ ماهیانه نیز تغییر می‌کند (به طور متوسط، دمای بدن زنان به مدت ۱۴ روز پس از تخمک‌گذاری ‎۱°C افزایش می‌یابد).

به‌علاوه، عوامل روان‌شناختی نیز موجب تغییر دمای بدن می‌شوند.

مکانیسم پاسخ التهابی

دمای بدن توسط هیپوتالاموس تنظیم می‌شود. عوامل تب‌زا (پیروژن‌ها) موجب پاسخ و عملکرد هیپوتالاموس می‌شوند. عوامل تب‌زا می‌تونند خارجی (همچون مواد سمی چون لیپوپلی‌ساکارید موجود در غشای سلولی باکتری‌ها) و یا داخلی (چون سیتوکین‌هایترشح‌شده توسط فاگوسیت‌ها) باشند.

تب

عوامل ایجاد کنندهٔ تب

تب نتیجهٔ پاسخ دمایی در برابر عفونت‌ها و برخی از بیماری‌هاست:

  • بیماری‌های عفونی چون آنفلوانزا، سرماخوردگی، ایدز، مالاریا، گاستروآنتریت (التهاب ویروسی معده و روده‌ها) و مونوکلئوز عفونی
  • التهاب‌هایپوستی چون کورک، آکنه و آبسه
  • بیماری‌های نقص ایمنی چون سارکوئیدوز و لوپوس منتشر
  • تخریب بافت‌ها، همچون همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز)، انفارکتوس (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از سلول‌های یک بافت به علت کمبود اکسیژن)، سندرم له‌شدگی، رابدومیولیز و خونریزی مغزی
  • تب‌های حاصل از مصرف داروهایی چون لاموتریژین، پروژسترون و نیز شیمی‌درمانی؛ تب‌های حاصل از مصرف برخی داروها به عنوان اثر جانبی دارو (همچون آنتی‌بیوتیک)؛ و تب‌های حاصل از قطع برخی داروها چون هروئین و فنتانیل
  • سرطان‌ها، به‌خصوص سرطان خون، سرطان لنف و سرطان کلیه
  • برخی اختلالات متابولیسم چون نقرس و پورفیری

فواید تب

این که تب برای بدن مفید است یا مضر سؤالی است که به دیدگاه پزشکان و کارشناسان بستگی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب پاسخی ایمنی است که به بدن کمک می‌کند تا دربرابر عوامل بیماری‌زا مقابله کند، و از این نظر مفید است. تب مانع از رشد و حتی موجب مرگ برخی از عوامل بیماری‌زا می‌شود. به علاوه، بالا رفتن دمای بدن موجب تکثیر گلبول‌های سفید و افزایش بازده آن‌ها در مقابلمیکروب‌ها می‌شود.

تحقیقات نشان می‌دهند که تب آثار مؤثری بر بهبودی دارد:

  • افزایش تحرک گلبول‌های سفید
  • تقویت فاگوسیتوز در گلبول‌های سفید
  • کاهش اثر آندوتوکسین موجود در غشای سلولیباکتری‌ها
  • تکثیر لنفوسیت‌های تی
  • تقویت عملکرد اینترفرون

درمان

هر تبی لزوماً مورد درمان مستقیم قرار نمی‌گیرد. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا است، و در صورتی که مقدار آن خیلی زیاد نباشد، اغلب داروهایی برای درمان بیماری، و نه درمان مستقیم تب مصرف می‌گردند. با این وجود، برای جلوگیری از افزایش تب و ایجاد نقص در بدن، تب باید دائماً کنترل شود.

به بیمارانی که تب دارند توصیه می‌شود به مقدار کافی مایعات بنوشند، چرا که تب موجب تبخیر آب بدن می‌شود. از آنجا که مصرف آببیش از حد موجب هیپوناترمی (کاهش نمک‌های محلول در پلاسمای خون، به خصوص سدیم) می‌شود، مصرف سایر نوشیدنی‌ها نیز توصیه می‌شود.

بسیاری از بیماران به علت علایم تب از دارو استفاده می‌کنند. تب موجب افزایش تپش قلب می‌شود؛ و ممکن است به افراد مسن یا افرادی که دچار بیماری‌های قلبی و عروقی هستند فشار وارد کند.

برای پایین آوردن تب یا قطع آن از تب‌بُرهایی چون پاراستامول، ایبوپروفن و گاه آسپیرین استفاده می‌شود. علاوه بر مصرف دارو، استفاده از لباس یا حولهٔ مرطوب و خنک، پاشویه و حمام با آب ولرم موجب کاهش دمای بدن می‌شود. این روش برای نوزادان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که بهتر است از مصرف دارو جلوگیری شود.

همچنین دمای بدن می‌تواند از طریق تبخیر (عرق کردن) یا جریان همرفتی کاهش یابد.

تب در نوزادان

تب در نوزادان می‌تواند موجب تشنج شود. برای جلوگیری از این حالت، باید دمای بدن نوزاد به آرامی پایین بیاید. در گذشته، برای کاهش تب نوزادان حمام با آبی که ‎۲°C از دمای بدن نوزاد خنک‌تر است و مصرف با هم پاراستامول و آسپیرین، به منظور جلوگیری از تشنج و تبخیر آب بدن و نیز افزایش آرامش کودک، توصیه می‌شد. با این وجود، هیچ‌یک از تحقیقات جدید تأثیر تب‌بُرها را در جلوگیری از تشنج ثابت نکرده‌است. به‌علاوه، تعداد کمی از نوزادان (۲ تا ۵٪) دچار تشنج می‌شوند. بنابراین، از آن‌جا که هدف از تب مبارزه با عفونت است، استفاده از تب‌بُر برای نوزادانی که ریسک تشنج ندارند ضروری نیست. درصورتی که دمای بدن نوزاد به ‎۳۸٫۵°C برسد، مصرف تنهای پاراستامول توصیه می‌شود.

در صورت تب نوزاد، هرچند خفیف، باید به پزشک مراجعه شود (مراجعه به اورژانس به‌هنگام تب شدید ضرورت دارد). در این فاصله، پایین آوردن تب نوزاد با استفاده از لباس‌های نازک، مصرف نوشیدنی‌های خنک و کاهش دمای اتاق نیاز است.

در موارد زیر باید سریعاً به یک پزشک مراجعه کرد:

  • نوزاد کوچک‌تر از ۳ ماه
  • دمای بیش از ‎۴۰°C
  • کاهش وزن
  • تشنج مکرر یا طولانی با وجود تلاش برای کاهش دما
  • لکه‌هایی بر روی پوست
  • بی‌هوش شدن
  • گریهٔ دائم
  • سایر موارد خطرناک

دکتر سلام

24 اردیبهشت 1391

مطالب مرتبط

  • مقابله با سرطان
  • ام اس و پیشگیری های مهم برای آن
  • مقصرین اصلی در بروز سردرد
  • آزبست و دانستنی هایی در مورد آن ها
  • مهار بروز سرطان در جهاز هاضمه
  • مهار بروز سرطان در دهان
  • ام اس و پیشگیری از بروز آن
  • عارضه سنگ کلیه با این هشدارها
  • رفع دردهای سیاتیک در خانه
  • فشار خون و بروز اختلالات ذهنی
  • کنترل تیروئید با این سبک غذایی
  • ریفلاکس و کنترل آن در بزرگسالان
  • اختلالات تیروئید و این علائم هشدار دهنده
  • سرطان روده با عمل تخمدان ها
  • آسم و مشکلات ریوی
  • پربازدیدترین مطالب

  • مقاله ی جامع تب | همه چیز در مورد تب ( )
  • داغ ترین مطالب و مقالات

  • شدت تمرین در ورزش سالمندان
  • چگونگی تجویز برنامه ورزشی به سالمندان
  • ارزیابی سالمندان برای شرکت در فعالیت های ورزشی
  • سالمندان و فعالیت جسمانی
  • مقصرین اصلی در بروز سردرد
  • سرخ شدن ناگهانی چهره
  • دیابتی ها و تمرینات ورزشی مهم
  • آزمایشات مختلف ژنتیکی در دوران بارداری
  • تیروئید و از بین رفتن رنگ مو
  • ام اس و پیشگیری های مهم برای آن
  • آغاز این فصل مشکلات فصلی و خلقی
  • آفتاب سوختگی و رفع آن
  • مصرف آب طالبی با رعایت این نکات
  • تخم کتان و تاثیرات مفید آن روی بدن
  • ترکیبی اثر گذار برای ترک سیگار
  • پیشنهاد سردبیر

  • تیرگی روابط تازه عروس و دامادها با این عوامل
  • چند عدد تخم مرغ در هفته می توان استفاده کرد؟
  • پیامدهای مضر مصرف قهوه بر ناباروری
  • علاقه به تبلت به جای بازی های کودکانه
  • داروي جديد ضد سرطان پروستات
  • سرفه بچه زیر دو سال و واکنش والدین در مورد آن
  • در افراد دیابتی تنگی خفیف عروق کرونر با مرگ ار تباط دارد
  • کمک به کاهش تجمع چربی درکبد با مصرف پروبیوتیکها
  • منظور از تجارب گسستی در رواننشاسی چیست
  • با زبانتان بشنوید!
  • آسم و آلرژی بهاری را دور بزنیم
  • بخاطر هوش و حافظه خود صبحانه بخورید
  • حاملگی چند قلویی و عوامل تاثیرگذار بر آن
  • چگونه اراده فرزندم را تقویت کنم؟
  • مراقبت از حافظه با پیشگیری از این موارد
  • سلام
    دخترم از دیشب سرما خورده و تب داره ولی زیاد نیست سرفه هم میکنه به نظر شما شربت سرماخوردگی و استامینوفن بهش بدم 5ماهشه

  • 
    
    x