آبریزش بینی، سرفه و عطسه در کودکان از اولین نشانههایی هستند که والدین را نگران میکنند، اما همیشه این علائم به یک معنا نیستند. ممکن است کودک به سرماخوردگی، آنفولانزا و حتی آلرژی مبتلا باشد. شناخت علائم این سه عارضه از درمانهای اشتباه جلوگیری میکند و به والدین کمک میکند که بدانند چه زمانی به پزشک اطفال مراجعه کنند.
در ادامه مهمترین وجوه تفاوت سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی کودکان را با هم بررسی میکنیم.
علت ایجاد بیماری
سرماخوردگی و آنفولانزا هر دو بیماریهای ویروسی هستند، اما توسط ویروسهای متفاوتی ایجاد میشوند.
سرماخوردگی توسط ویروسهایی مانند راینوویروسها ایجاد میشود و اغلب سیر خفیفتری دارد. آنفولانزا ناشی از ویروسهای آنفولانزا است که قدرت بیماریزایی بیشتری دارند و میتوانند کودک را بهطور ناگهانی و شدید درگیر کنند.
در مقابل، آلرژی اساسا بیماری عفونی نیست. در آلرژی، سیستم ایمنی کودک به مواد بیضرری مانند گرده گیاهان، گرد و غبار، موی حیوانات یا بعضی مواد غذایی بیشازحد واکنش نشان میدهد. بنابراین برخلاف سرماخوردگی و آنفولانزا، آلرژی از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود و منشا آن، واکنش ایمنی بدن است.
زمان شروع و شدت علائم
یکی از مهمترین راههای افتراق میان سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی، نحوه شروع علائم است. سرماخوردگی بهتدریج شروع میشود؛ کودک ممکن است ابتدا کمی گلودرد یا آبریزش بینی داشته باشد و طی یک تا دو روز علائم واضحتر شوند.
شدت علائم در سرماخوردگی اغلب خفیف تا متوسط است و کودک میتواند فعالیتهای روزمره سبک را ادامه دهد.
در مقابل آنفولانزا شروع ناگهانی و شدید دارد. ممکن است کودک صبح حال نسبتا خوبی داشته باشد و چند ساعت بعد با تب بالا، بدندرد شدید، بیحالی و ضعف واضح مواجه شود.
در آنفولانزا، شدت علائم بهمراتب بیشتر از سرماخوردگی است و کودک تمایلی به بازی یا فعالیت ندارد.
آلرژی اما اغلب الگوی مزمن یا تکرار شونده دارد و ممکن است در فصلهای خاصی از سال یا در مواجهه با یک عامل مشخص تشدید شود. علائم آلرژی بهصورت ناگهانی پس از تماس با عامل حساسیتزا ظاهر میشوند، اما برخلاف آنفولانزا با تب و بدندرد شدید همراه نیستند.
شدت تب و وضعیت عمومی کودک
تب یکی از نشانههای مهم در افتراق میان سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی است. در سرماخوردگی، تب یا وجود ندارد و بهویژه در کودکان بزرگتر خفیف و کوتاهمدت است.
در مقابل در آنفولانزا، تب بالا، واضح و همراه با لرز است و میتواند چند روز ادامه داشته باشد. این تب خود را با علائمی مانند بیحالی شدید، ضعف و خوابآلودگی نشان میدهد و این یعنی بدن درگیر یک عفونت ویروسی جدیتر شده است.
در آلرژی، تب بهطور معمول وجود ندارد. اگر کودکی دچار آبریزش بینی، عطسه و خارش چشم است اما تب ندارد و حال عمومی او خوب است، احتمال آلرژی بیشتر از عفونت مطرح میشود. همین تفاوت ساده میتواند برای بسیاری از والدین راهنمای اولیه مهم تشخیص میان آنفولانزا، سرماخوردگی و آلرژی باشد.
علائم تنفسی و آبریزش بینی
در سرماخوردگی، آبریزش بینی ابتدا شفاف است و ممکن است بهتدریج غلیظتر شود. گرفتگی بینی، عطسه و گلودرد خفیف تا متوسط هم در این شرایط دیده میشود. سرفه هم ممکن است وجود داشته باشد، اما شدید نیست.
در آنفولانزا، علائم تنفسی قابل مشاهدهاند، اما بیماری بیشتر علائم عمومی مانند تب بالا، بدندرد و ضعف نشان میدهد. سرفه در آنفولانزا میتواند خشک و آزاردهنده باشد و گلودرد هم شایع است، اما احساس کوفتگی و خستگی شدید بیشتر از علائم بینی جلب توجه میکند.
اما از علائم تنفسی متداول در آلرژی میتوان به عطسههای مکرر، آبریزش شفاف و خارش بینی و چشمها اشاره کرد.
خارش چشم و اشکریزش از نشانههایی هستند که بیشتر تشخیص را به نفع آلرژی میبرد. ترشحات بینی در آلرژی شفاف باقی میمانند و کودک احساس درد یا بدندرد شدید ندارد.
شدت بدندرد، خستگی و درد عضلانی
یکی از مشخصههای مهم آنفولانزا در کودکان، بدندرد و درد عضلانی واضح است. در این شرایط کودک ممکن است از درد پاها، دستها یا کمر شکایت کند و تمایلی به حرکت نداشته باشد. این شدت خستگی و کوفتگی در سرماخوردگی دیده نمیشود یا بسیار خفیفتر است.
در سرماخوردگی، ممکن است کودک کمی بیحال باشد، اما اغلب میتواند بازی کند و فعالیتهای سبک داشته باشد. در آلرژی هم اگرچه ممکن است کودک به دلیل گرفتگی بینی یا عطسههای مکرر کلافه و خسته شود، اما درد عضلانی و کوفتگی شدید ندارد.
طول بیماری
سرماخوردگی طی ۵ تا ۱۰ روز بهتدریج بهبود پیدا میکند و علائم آن هر روز کمی کمتر میشوند. آنفولانزا ممکن است در هفته اول علائم شدید داشته باشد و سپس بهتدریج بهبود یابد، اما احساس ضعف و خستگی میتواند حتی تا دو هفته یا بیشتر باقی بماند.
آلرژی اما تا زمانی که کودک در معرض عامل حساسیتزا قرار دارد، میتواند ادامه پیدا کند. به همین دلیل بعضی کودکان در فصلهای خاصی از سال یا در محیطهای خاص، بدون الگوی بهبود تدریجی هفتهها یا حتی ماهها علائم آلرژیک دارند.
میزان مسری بودن بیماری
سرماخوردگی و آنفولانزا هر دو مسری هستند و میتوانند بهراحتی در محیطهایی مانند مدرسه و مهدکودک بین کودکان منتقل شوند. به همین دلیل رعایت بهداشت دستها، پوشاندن دهان هنگام سرفه و عطسه و در صورت امکان، استراحت در خانه اهمیت زیادی دارد.
آلرژی اما مسری نیست و از کودکی به کودک دیگر منتقل نمیشود. اگر چند کودک همزمان علائم مشابه عطسه و آبریزش پیدا کنند، بیشتر به نفع یک عفونت ویروسی است تا آلرژی.
چه زمانی به متخصص اطفال مراجعه کنیم؟
چه زمانی به متخصص اطفال مراجعه کنیم؟
در بسیاری از موارد، سرماخوردگیهای خفیف با مراقبتهای خانگی و استراحت بهبود پیدا میکنند، اما بعضی نشانهها زنگ خطر هستند و نیاز به بررسی پزشکی دارند. در موارد زیر توصیه میکنیم حتماً با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید:
- تب بالا و مداوم
- بیحالی شدید
- تنگی نفس یا خسخس سینه
- سرفههای مداوم یا طولانیتر شدن غیرمعمول علائم
- کاهش اشتها، کاهش وزن یا ضعف شدید
همچنین در مورد آلرژی، اگر علائم بهصورت مزمن ادامه دارند، خواب و کیفیت زندگی کودک را مختل کردهاند یا با درمانهای ساده کنترل نمیشوند، توصیه میکنیم برای بررسی تخصصی، تشخیص نوع آلرژی و تنظیم درمان مناسب حتماً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص درست، از مصرف بیمورد داروها و درمانهای اشتباه جلوگیری میکند و به والدین کمک میکند مسیر صحیح مراقبت از کودک را انتخاب کنند.
رزرو نوبت متخصص اطفال با دکتر دکتر
تشخیص تفاوت میان سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی در کودکان همیشه ساده نیست، اما توجه به عواملی مانند شدت و شروع علائم، وجود یا عدم وجود تب، بدندرد، طول مدت بیماری و الگوی تکرار علائم میتواند راهنمای خوبی برای والدین باشد.
با این حال، در مواردی که علائم شدید، غیرعادی یا طولانیمدت هستند، بهترین و مطمئنترین کار، مشورت با متخصص اطفال است تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب شروع شود. اگر نسبت به وضعیت فرزندتان نگرانی دارید یا نیاز به بررسی تخصصی احساس میکنید، میتوانید بهراحتی با رزرو نوبت متخصص کودکان از طریق سامانه دکتر دکتر در کوتاهترین زمان از مشاوره و ویزیت پزشکان مجرب بهره ببرید. رسیدگی بهموقع، هم خیال شما را راحتتر میکند و هم از بروز عوارض احتمالی برای کودک پیشگیری خواهد کرد.
