تقریباً همه میدانند که سیگار مهمترین عامل خطر ابتلا به سرطان ریه است. اما با این حال، هنوز هم باورهای اشتباه زیادی درباره ارتباط سیگار و سرطان وجود دارد؛ باورهایی که نهتنها نادرستاند، بلکه میتوانند افراد را به تصمیمهای خطرناک و آسیبزا سوق دهند. در ادامه، هشت تصور رایج اما غلط درباره سیگار را مرور میکنیم.
اما پیش از هر چیز، یک واقعیت غیرقابل انکار را به خاطر داشته باشید: ترک سیگار، در هر سنی و در هر مرحلهای، یکی از بهترین کارهایی است که میتوانید برای سلامتی خود انجام دهید.
سیگار فقط باعث سرطان ریه میشود
درست است که نزدیک به ۹۰ درصد موارد سرطان ریه به مصرف سیگار مربوط میشود، اما آسیبهای سیگار به همینجا ختم نمیشود. مصرف دخانیات خطر ابتلا به بیش از ۱۲ نوع سرطان دیگر را نیز افزایش میدهد، که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سرطان دهان
- سرطان حنجره
- سرطان حلق
- سرطان مری
- سرطان کلیه
- سرطان دهانه رحم
- سرطان کبد
- سرطان مثانه
- سرطان پانکراس
- سرطان معده
- سرطان روده بزرگ و راستروده
- لوسمی حاد میلوئیدی
همچنین افرادی که در زمان ابتلا یا پس از درمان سرطان همچنان سیگار میکشند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به یک سرطان جدید قرار دارند. علاوه بر سرطان، سیگار زمینهساز یا تشدیدکننده بسیاری از بیماریهای دیگر نیز هست، از جمله:
- بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)
- بیماریهای قلبی
- سکته مغزی
- آسم
- اختلالات سلامت باروری در زنان
- زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم
- دیابت نوع ۲
- بیماریهای لثه و از دست دادن دندانها
نتیجه: سیگار تقریباً به همه اندامهای بدن آسیب میزند و همچنان مهمترین عامل قابل پیشگیری مرگومیر و بیماری به شمار میآید.
دود دست دوم چندان خطرناک نیست
این یکی از رایجترین باورهای اشتباه درباره سیگار است. دودی که از سیگار روشن در محیط پخش میشود، سالانه جان دهها هزار فرد غیرسیگاری را میگیرد. قرار گرفتن در معرض دود دست دوم، فرد غیرسیگاری را نیز در تماس با همان مواد سرطانزایی قرار میدهد که فرد سیگاری استنشاق میکند.
افرادی که در خانه یا محل کار به طور مداوم در معرض دود سیگار هستند، ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه قرار دارند.
اگر کسی به شما بگوید دود سیگارش برای اطرافیان ضرری ندارد، واقعیت چیز دیگری است. او نهتنها خودش را در معرض خطر قرار داده، بلکه حق دیگران برای تنفس هوای سالم را هم نادیده گرفته است.
نکته نگرانکنندهتر اینکه هرچه مدت و میزان تماس با دود دست دوم بیشتر باشد، احتمال ابتلا به سرطان ریه نیز افزایش پیدا میکند. حتی قرار گرفتن کوتاهمدت در معرض دود سیگار میتواند تغییراتی در سلولها ایجاد کند که زمینهساز آغاز فرایند سرطان باشد.
پژوهشی که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد نیز نشان داد افرادی که هرگز سیگار نکشیدهاند اما در معرض دود دست دوم قرار دارند، بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به سرطان هستند. در این مطالعه، خطر سرطان پستان ۲۴ درصد و سرطان ریه ۲۵ درصد بیشتر گزارش شد.
چون دود سیگار برگ را داخل ریه نمیبرم، خطری ندارد
بعضیها تصور میکنند سیگار برگ از سیگار معمولی بیضررتر است، اما این تصور درست نیست. چند دلیل مهم برای رد این موضوع عبارت است از:
- دود سیگار برگ همان مواد سرطانزای موجود در سیگار معمولی را دارد و گاهی حتی غلظت این مواد بیشتر است.
- حتی اگر دود را به ریه نکشید، دهان، لبها، گلو و مری همچنان در معرض مواد سرطانزا قرار میگیرند.
- مصرف منظم سیگار برگ خطر ابتلا به سرطان دهان، حلق، حنجره و مری را افزایش میدهد.
- اگرچه احتمال سرطان ریه در مصرفکنندگان سیگار برگ کمتر از سیگاریهای معمولی است، اما همچنان بهمراتب بیشتر از افراد غیرسیگاری است.
واقعیت ساده است: هیچ نوع مصرف دخانیات، از جمله سیگار، سیگار برگ، پیپ یا سیگار الکترونیکی، بیخطر نیست.
سیگار لایت بیخطرتر است
سالها شرکتهای دخانی این محصولات را با عنوان «لایت» یا «کمقطران» تبلیغ میکردند، اما واقعیت این است که این نوع سیگارها تفاوتی از نظر خطرات سلامتی با سیگارهای معمولی ندارند. به همین دلیل، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) استفاده از این عنوانها را برای محصولات سیگاری ممنوع کرده است.
جالب اینکه مصرفکنندگان این نوع سیگارها معمولاً برای دریافت نیکوتین مورد نیاز خود، پکهای عمیقتر و بیشتری میزنند و در نتیجه مقدار بیشتری از مواد سمی مانند قطران و مونوکسیدکربن وارد بدنشان میشود. پیام پژوهشها روشن است: هیچ نوع سیگاری ایمن نیست. دود تنباکو بیش از هفت هزار ماده شیمیایی دارد که بسیاری از آنها سرطانزا هستند.
یک نخ سیگار که چیزی نمیشود
بعضی افراد فکر میکنند چون روزانه فقط یک یا چند نخ سیگار میکشند، خطر چندانی تهدیدشان نمیکند. اما حتی مصرف روزانه یک تا چهار نخ سیگار نیز خطر مرگ ناشی از سرطان ریه را افزایش میدهد. هر نخ سیگار هزاران ماده شیمیایی وارد بدن میکند؛ موادی که باعث التهاب، آسیب سلولی و افزایش احتمال بروز سرطان میشوند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) تأکید میکند که کم کردن تعداد سیگارها برای محافظت از سلامت کافی نیست و تنها راه کاهش واقعی خطر، ترک کامل سیگار است. همچنین مطالعهای در دانشگاه کلمبیا نشان داده حتی مصرف کمتر از پنج نخ سیگار در روز نیز میتواند به مرور زمان آسیبهای ماندگاری به ریه وارد کند.
سیگارهای دستپیچ طبیعیتر و کمضررترند
بعضیها تصور میکنند چون سیگار دستپیچ به صورت سنتی تهیه میشود، آسیب کمتری دارد؛ در حالی که واقعیت برعکس است. این نوع سیگارها معمولاً مقدار بیشتری نیکوتین و قطران دارند و بسیاری از مصرفکنندگان آنها نیز از فیلتر استفاده نمیکنند.
پژوهشها نشان دادهاند افرادی که فقط از سیگارهای دستپیچ استفاده میکنند، حتی ممکن است بیشتر از مصرفکنندگان سیگارهای کارخانهای در معرض سرطان دهان، حلق، حنجره و مری باشند.
کشیدن فقط چند نخ در روز ضرری ندارد
خیلی از افرادی که برای خرید سیگار اقدام میکنند، تصور میکنند اگر روزانه فقط چند نخ مصرف کنند، خطری آنها را تهدید نمیکند؛ در حالی که تحقیقات علمی خلاف این موضوع را نشان میدهد. درست است که هرچه تعداد سیگارها بیشتر باشد، خطر سرطان هم افزایش پیدا میکند؛ اما این به آن معنا نیست که مصرف کم بیخطر است.
حتی کشیدن چند نخ سیگار در ماه هم میتواند خطر ابتلا به سرطان را بالا ببرد. مطالعهای که در نشریه JAMA Network Open منتشر شد نشان داد افرادی که ماهانه فقط ۶ تا ۱۰ نخ سیگار مصرف میکنند، نسبت به افراد غیرسیگاری بیشتر در معرض ابتلا به سرطان و مرگ ناشی از بیماریهای مرتبط با سیگار هستند. بنابراین اگر هدفتان کاهش خطر سرطان است، کم کردن تعداد سیگارها کافی نیست؛ ترک کامل سیگار تنها راه مؤثر است.
جمعبندی
باورهای نادرست درباره سیگار و انواع محصولات دخانی هنوز هم میان بسیاری از مردم رواج دارد. پژوهشهای علمی نشان میدهند که مصرف دخانیات، در هر مقدار، میتواند سلامت را به خطر بیندازد. چه سیگار معمولی باشد، چه سیگار برگ، سیگار دستپیچ یا سیگار الکترونیکی، همه آنها میتوانند سلامت بدن را به خطر بیندازند و احتمال ابتلا به سرطان و بسیاری از بیماریهای دیگر را افزایش دهند.
اگر سیگار میکشید، بهترین تصمیم برای سلامت امروز و آیندهتان، ترک کامل آن است. هرچه زودتر این کار را انجام دهید، بدن فرصت بیشتری برای ترمیم آسیبها و کاهش خطر بیماری خواهد داشت.
