fig3

بیماری سالک با چه عاملی منتشر می شود و چگونه به مبتلایان انتقال پیدا میکند چگونه می توانیم از ابتلا به این عارضه در امان بمانیم پیشنهادات پزشکی موثر در رابطه با این عارضه کدامند چه راهکارهای پیشگیرانه در برابر این بیماری از بدنمان محافظت خواهند کرد

 

ناقل بیماری سالک

ناقل بیماری سالک، حشره بسیار کوچکی به نام پشه خاکی است که روزها در پناهگاه‌های تاریک و گرم و مرطوب مانند شکاف‌های دیوارها، زیرزمین منازل، پشت اشیای ثابت در منزل مثل کمدها، قاب عکس و داخل اصطبل‌ها، ‌اطراف توده‌های زباله، کودهای حیوانی، اماکن متروکه، لانه جوندگان و غارها زندگی می‌کند.

پشه خاکی شب‌ها تخم‌های خود را در داخل زباله، لانه جوندگان و گودال‌های مرطوب قرار داده و نوزادان آن در مرحله کرمینه در همین محل رشد می‌یابند.

عامل بیماری سالک

عامل بیماری تک یاخته‌ای (انگل) است به نام لیشمانیا که در زخم‌های پوستی ناشی از این بیماری در انسان، جوندگان و سگ وجود دارد.

تمایل زیاد پشه خاکی به خونخواری از زخم‌های سالک، سبب ورود انگل به داخل بدن پشه می‌گردد.

یکی دیگر از راه های انتقال بیماری، تماس زخم‌های عادی با ترشحات سالک بیمار می‌باشد.

علائم بیماری سالک

این  بیماری  در آغاز به  صورت  یک  برجستگی  کوچک (پاپول) است  که به  تدریج بزرگ  شده  و به  صورت  زخم  در می آید.  احتمال  دارد که  زخم ها خودبخود، طی چند هفته تا چند ماه و گاهی  یک سال  و یا بیشتر بهبود یابند.

در برخی  افراد عود بیماری  پس  از بهبود به  صورت  زخم و یا برجستگی  کوچک  در محل زخم  قبلی بهبود یافته ظاهر می شود.
در صورت پیدایش یک یا چند زخم پوستی در مناطقی که سالک به عنوان بیماری بومی وجود دارد و در مناطقی که پشه خاکی دیده می شود، بایستی به احتمال وجود بیماری توجه شود

روند بیماری سالک

پس از گزش شخص توسط پشه خاکی ماده آلوده و گذشت 2 تا 8 ماه (دوره کمون بیماری)، در محل گزش پشه، برجستگی به رنگ قرمز در پوست ایجاد می شود که کمی خارش دارد، ولی فاقد درد می باشد.

با گذشت چند هفته، این برجستگی سفت شده و اطراف آن ملتهب و به رنگ قرمز در می آید و بعد از دو تا سه ماه بر روی برجستگی، فرورفتگی به عمق یک میلیمتر ایجاد می شود که به تدریج از ضایعه، مایعی ترشح می شود که تدریجا به صورت دلمه در می آیند.

با گذشت زمان، رنگ دلمه قهوه ای شده و سرانجام به صورت زخم سرباز در می آید. این زخم دارای حاشیه نامنظم و برجسته است.

اگر دلمه از روی زخم برداشته شود، زخم دارای سطحی شفاف و قرمزرنگ می باشد که کف آن فرورفته است.

این زخم درد ندارد، ولی گاهی دارای کمی خارش است.

در صورتی که زخم به باکتری و یا قارچ آلوده نشود، ابتدا از مرکز شروع به بهبودی کرده و به تدریج التهاب زخم کاهش پیدا می کند و آن دلمه خشک می شود و پس از 6 تا 12 ماه ضایعه بهبود می یابد و جای آن به صورت جای سوختگی و جوشگاه یا اسکار مشاهده می شود.

انواع بیماری سالک

دو نوع سالک به طور معمول شناخته شده‌است:

1- سالک خشک یا نوع شهری: در این نوع، ضایعه پوستی دارای ظاهری خشک بوده و تعداد زخم‌ها کم و بدون درد می‌باشد.

2- سالک مرطوب یا نوع روستایی: زخم دارای ظاهری مرطوب بوده و دردناک می‌باشد. تعداد زخم‌ها زیاد و وسیع بوده و بیشتر در دست و پا دیده می‌شود.

 مخزن بیماری

منبع سالک نوع شهری یا خشک، سگ ها نیز مانند انسان به این انگل آلوده و مخزن اصلی بیماری هستند.

در مورد نوع روستایی، یا مرطوب، مخزن بیماری عمدتا جوندگان هستند که مهم ترین آنان در ایران، موش صحرایی رومبومیس اوپیموس می باشد.

روش های تشخیص بیماری سالک

در صورت پیدایش یک یا چند زخم پوستی در مناطقی که سالک به عنوان بیماری بومی وجود دارد و در مناطقی که پشه خاکی دیده می شود، بایستی به احتمال وجود بیماری توجه شود.

تشخیص قطعی بر اساس مشاهده انگل لیشمانیا در ضایعات حاصله، پس از تهیه نمونه و رنگ آمیزی و همچنین استفاده از محیط کشت مخصوص می باشد.

مراقبت های اولیه در بیماری سالک

1- مراجعه به پزشک و یا نزدیک ترین مرکز بهداشتی- درمانی.

2- شستشوی روزانه با آب و نمک (یک بطری آب جوشیده با دو قاشق غذاخوری نمک طعام) سبب بهبودی خود به خودی طی یک دوره سه تا شش ماهه می‌شود.
زخم سالک را باید با گاز استریل یا لباس مناسبی پوشاند تا از پخش آلودگی و انتقال بیماری به دیگران جلوگیری شود

درمان بیماری سالک

بیماری سالک معمولا بعد از یک دوره 4 تا 12 ماهه خود بخود بهبود می یابد، اما داروهای شیمیایی مختلف از جمله گلوکانتیم به صورت آمپول های 5 میلی لیتری و تزریق 1 تا 2 میلی لیتر در داخل ضایعه، یک بار در هفته، به مدت 7 تا 10 هفته دوره بیماری را کوتاه می کند.

پیشگیری از بیماری سالک

– نصب توری فلزی در جلوی درب و پنجره‌ها

– استفاده از پشه بند با سوراخ های بسیار ریز که پشه‌ها نتوانند از آن عبور کنند.

– آغشته نمودن پشه بند به حشره‌کش توسط مرکز بهداشت

– جمع‌آوری و دفع صحیح زباله‌ها از محیط زندگی

– جلوگیری از تجمع زباله‌ها در محیط زیست

– بهسازی کانال های روباز، دفع صحیح فاضلاب و تفاله های ساختمانی

– استفاده از پماد دورکننده حشرات هنگام کار شبانه در فضای باز و هنگام استراحت و خواب در مناطق آلوده

– بهسازی و نظافت محیط زندگی

– ترمیم سوراخ ها و شکاف های موجود در دیوار و سقف منازل و محل های نگهداری دام و طیور

– جلوگیری از انباشته شدن هر گونه پس‌مانده غذایی در داخل و بیرون منزل

– جداسازی آغل حیوانات اهلی از محیط مسکونی و بهسازی و مرمت شکاف های موجود در دیوارها و سقف محل زندگی دام و تخلیه منظم فضولات دامی به خارج از محیط زندگی

– استفاده منظم و صحیح از حشره کش های خانگی جهت مبارزه با پشه خاکی در اماکن سربسته

– معدوم ساختن سگ‌های ولگرد و مبارزه با جوندگان

– مبارزه با جوندگان با استفاده از روش‌هایی مانند تله گذاری و سموم موش کش

– تخریب و تسطیح اماکن مخروبه و متروکه و پرسازی گودال‌های مرطوب

– جمع‌آوری زباله در سطل‌های درب دار یا کیسه‌های زباله

– پوشاندن زخم سالک با گاز استریل یا لباس مناسبی که محل زخم را بپوشاند تا از پخش آلودگی و انتقال بیماری به دیگران جلوگیری نماید.

– سمپاشی: با توجه به عوارض زیست محیطی سم و تاثیر کم آن در کنترل بیماری، فقط در نوع شهری یا خشک، می توان در کنار دیگر اقدامات بهسازی و پیشگیری، در شرایط خاص گاهی از این روش استفاده نمود.

معمولا سمپاشی، موجب مهاجرت پشه ها به مناطق مجاور و پیدا شدن انواع مقاوم ناقل می شود و بهترین راه برای از بین بردن رشد و تکثیر پشه خاکی، بهسازی محیط است.

بهداشت خنج

 

 

ارسال شده در 19 مرداد 1395 توسط خانم فردوس فرد با موضوع بیماری ها

پیشنهاد سردبیر

  • قابلیت مبارزه با استرس در سلولهای مغز
  • 5 ترفند ساده و طبیعی علیه درد
  • ماسک مو با پوست سیب زمینی
  • رفیق زیاد داشتن و این آسیب ها
  • نبود بیماری روحی و جسمی در خانه ای پاک
  • 7 علت شایع سرفه
  • به این شایعات پزشکی توجه نکنید
  • خوراک کدوی متفاوت با 150 کالری
  • با خواص اسطوخودوس آشنا شوید
  • شنا ورزشی مناسب برای تقویت مغز
  • نگهداری حیوان در منزل چه مزیتها و ایرادهایی دارد؟
  • بذر کتان را اینگونه مصرف کنید
  • رابطه والدین با کودک
  • ناشتای سالم برای افراد سالم
  • با این رژیم غذایی به راحتی وزن کم کنید
  • محبوبترین ها

  • با این نوشیدنی ها از ریفلاکس معده جلوگیری کنید
  • 10 دلیلی که نمیگذارند چربی شکم کاهش یابد
  • این غذا ها برای درمان این بیماری ها
  • 10 موردی که باید قبل و بعد از شام خوردن بدانید
  • روغن زیتون انتخاب خوبی برای پخت و پز نیست
  • همه چیز درمورد میان وعده های دوران بارداری
  • درباره فواید سبوس جو دوسر بیشتر بدانیم
  • دانه های گوجه فرنگی چه فایده هایی دارد؟
  • نکاتی مهم در مورد تغذیه دختران در دوران کودکی
  • مواد غذایی حاوی چربی های مضر
  • تغذیه مناسب برای مردان
  • مکانیزم کار رژیم غذایی که کربوهیدرات کمی دارند
  • برای کاهش وزن سریع تر این موارد 6 گانه را بدانید
  • شگفت انگیرترین ویژگی ویتامین C
  • خوراکی هایی که سلامت دندان را به خطر می اندازند ؟
  • درباره ی دکتر سلام

    مجله پزشکی دکتر سلام (hiDoctor.ir) در تاریخ دوم اسفند ماه سال ۱۳۹۰ آغاز به کار کرد. در حال حاضر سایت دکتر سلام با بیش از ۱۰۰ پزشک و متخصص، مترجم، کارمند و کسانی که در رشته های مرتبط هستند در حال همکاری است.

    خبرنامه

    با عضویت در خبرنامه ی دکتر سلام از آخرین مطالب و مقالات پزشکی و سلامتی با خبر شوید

    کلیه حقوق محفوظ و متعلق به مجله پزشکی دکتر سلام است بازنشر مطالب فقط با ذکر لینک مستقیم مجاز است